Chị Hạnh Và Câu Chuyện Mười Năm Đau Bụng

"Bác sĩ ơi, thiệt ra em cũng hổng biết đau thế này có bình thường không."

Chị Hạnh ngồi trên ghế khám, tay ôm bụng dưới như thói quen. Ba mươi hai tuổi, mặt hơi nhợt nhạt, áo sơ mi công sở ướt mồ hôi mặc dù điều hòa đang chạy mạnh.

"Kể cho tôi nghe về cơn đau."

"Từ hồi cấp ba em đã đau rồi ạ. Mỗi lần kinh nguyệt là phải nghỉ học, về sau nghỉ làm. Mẹ em bảo 'đàn bà mà, đau bụng kinh là chuyện thường', còn bác sĩ ở nhà thì kê thuốc giảm đau uống hoài." Chị dừng lại, nhìn xuống tay. "Giờ em uống tám viên mỗi ngày mà vẫn đau như thường."

Tôi để bút xuống. Tám viên thuốc giảm đau mỗi ngày. Đây không phải "đau bụng kinh bình thường".

"Đau từ bao giờ trước khi kinh đến?"

"Dạ, khoảng ba ngày trước. Lúc đầu như bị ai siết ruột, rồi lan ra cả lưng, xuống đùi. Có hôm đau đến toát mồ hôi, nôn ói." Giọng chị nhỏ lại. "Chồng em bảo em yếu đuối quá, đàn bà khác ai cũng chịu được."

Tôi cảm thấy quen thuộc cảnh này. Bao nhiêu năm nghe những câu chuyện tương tự. Cơn đau được bình thường hóa, được gọi là "phận đàn bà", trong khi cơ thể đang gào thét báo hiệu có gì đó sai.

"Chị có nhận thấy đau khi quan hệ không?"

Mặt chị đỏ bừng. "Có... nhưng mà..."

"Và khi đi tiêu?"

"Dạ, có. Nhất là những ngày đến kinh."

Ba triệu chứng kinh điển: đau kinh nguyệt dữ dội, đau khi quan hệ, đau khi bài tiết. Endometriosis. Căn bệnh mà y học Việt Nam vẫn hay chẩn đoán nhầm, hay bỏ qua, hay đổ cho "tâm lý".

"Chị đã siêu âm bao giờ chưa?"

"Rồi ạ, năm ngoái. Bác sĩ bảo bình thường."

Tôi gật gù. Siêu âm thường chỉ phát hiện được nang chocolate nặng, còn những mảng nội mạc tử cung lạc chỗ nhỏ hơn thường trốn khỏi máy.

Trong y học cổ truyền, chúng tôi gọi tình trạng này là "ứ huyết". Máu kinh không được thải sạch, lưu lại trong cơ thể, tạo thành những ổ viêm mãn tính. Nhưng endometriosis phức tạp hơn thế. Đây là căn bệnh viêm toàn thân, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, hệ nội tiết, thậm chí cả não bộ.

"Em có hay ăn đồ lạnh, uống nước đá không?"

"Dạ có, em làm văn phòng nên hay uống trà